Verbeek liquideert zichzelf

Angst blijft een slechte raadgever. Voormalig voorzitter Jorien van den Herik en zijn souffleur Jan D. Swart ergerden zich mateloos aan het gedrag van Feyenoord-icoon Wim Jansen.
In de wandelgangen, de koffiekamer en op jeugdcomplex Varkenoord wist Jansen zijn trouwe discipelen altijd haarfijn te vertellen wat er haperde aan het gevoerde beleid en hoe het wél zou moeten. Na een teleurstellend resultaat was er altijd wel een groepering in de club die riep om de terugkeer van Jansen, die ooit als technisch directeur vertrok omdat hij trainer Willem van Hanegem niet durfde te ontslaan. Dat moest de voorzitter doen.

Toen de druk op Van den Herik toenam, maakte hij een strategische fout. Om de criticasters de mond te snoeren werd Jansen teruggehaald. Hij kreeg de titel adviseur, wilde geen enkele verantwoordelijkheid, maar kreeg wél een fikse vergoeding voor zijn aanbevelingen. Vanaf dat moment gebeurden er de gekste dingen binnen Feyenoord. Als speler was Peter Bosz het destijds roerend met Jansen eens dat Van Hanegem moest vertrekken. Nadat Bosz trainer was geworden bij De Graafschap en later Heracles Almelo, hield hij intensief contact met Jansen, omdat de heren deel uitmaakten van een investeringsclubje onder leiding van ex-voetballer Nico Kunst.

Ik was niet eens verbaasd toen de onervaren Bosz werd benoemd als technisch directeur in Rotterdam-Zuid. Vervolgens werd Stanley Brard, de zwager van Jansen, aangesteld als hoofd jeugdopleiding. Bosz haalde boezem-vriend John Lammers, met wie hij bij Toulon voetbalde, binnen als spitsentrainer en Rinus Israel, een maatje van Jansen, werd aangetrokken als scout.

De vriendjespolitiek binnen Feyenoord werd lachwekkend toen de nieuwe trainer Gertjan Verbeek (foto) zijn vriend Björn Rekelhof als hersteltrainer naar De Kuip haalde. Verbeek maakte gebruik van een persoonlijke goeroe, een zekere Paul van Zwam. Hij runde met de assistent-trainer van NAC Breda, Leon Vlemmings, het bedrijf Van Zwam & Vlemmings, gespecialiseerd in mental coaching. Het was allerminst verrassend dat Vlemmings even later werd weggekocht bij NAC om Verbeek te gaan bijstaan in Rotterdam. De nieuwe teammanager was geen man met een Feyenoord-verleden die de clubcultuur goed kent. Nee, dat werd de voormalige Sparta-keeper Bas van Noortwijk. Zijn vrouw was namelijk de beste vriendin van mevrouw Woerts, de echtgenote van commercieel directeur Chris Woerts.

Daarom zet ik ook mijn vraagtekens bij de aanstelling van algemeen directeur Eric Gudde. Hij was directeur bij de Dienst Sport & Recreatie van de gemeente Rotterdam, had geen enkele ervaring in het topvoetbal, maar kwam evenals Woerts voort uit het amateurvoetbal in Maassluis. Vlak voor zijn vertrek bij Feyenoord werd nog duidelijk dat Jansen ambassadeur was van de dubieuze voetbalschool van zijn zoon in Brazilië. Dat initiatief werd verkocht als sociaal werk en idealisme, maar neigt naar kinderhandel. Off the record verkondigde Jansen voortdurend dat hij het samenwerkingsverband met Excelsior zinloos vond. Glenn Loovens, Gill Swerts, Patrick Mtiliga, Salomon Kalou, Luigi Bruins en Andwélé Slory bleken na een verblijf op Woudestein heel bruikbaar op de andere oever van de Maas, maar desondanks zegde Feyenoord onlangs de samenwerking op.

De voetbalkennis van Jansen staat natuurlijk niet ter discussie, maar zijn adviezen hebben de club niets opgeleverd. Hij kan nu weer ongelimiteerd konkelen en hoofdschuddend het beleid van Feyenoord analyseren in achterkamertjes en langs de bijvelden. Maar eigenlijk moet Jansen voortaan zijn mond houden. Hij heeft zijn kans gehad en er niets van gebakken. Zijn protégé Bosz heeft de club op de rand van de afgrond gebracht. Het evangelie van Bosz bestond uit gebakken lucht. Hij introduceerde het topsportklimaat in De Kuip en trapte voortdurend open deuren in met semi-wetenschappelijke uiteenzettingen over de waarde van mentale training en de positieve invloed van sportpsychologen.

Het uiteindelijke resultaat is dat Bosz de historie ingaat als de ultieme luchtfietser. Hij gaf zo'n dertig miljoen euro aan spelers uit, maar het rendement is betreurenswaardig. Bosz overschatte zichzelf door te denken dat hij iets toevoegde aan Feyenoord, een club die in zijn ogen al jaren stilstond. Zijn missie werd een faliekante mislukking. Door zijn wanbeleid zakte Feyenoord nog verder weg.

Ook als manager van de technische staf faalde hij hopeloos. Bosz liet de stroeve samenwerking tussen de spelers en coach Verbeek escaleren en dacht de situatie met zalvende teksten te kunnen bagatelliseren. Hetzelfde kan algemeen directeur Gudde worden kwalijk genomen. Ook hij heeft een half jaar zitten slapen in zijn kantoor. Hij manifesteerde zich geenszins als een leider en een daadkrachtige persoonlijkheid. Zodra hij een keer in beeld kwam, presenteerde de Feyenoord-baas zich als een stuntelige twijfelaar die louter onzin uitsloeg.

Verbeek was een probleem op zich. In principe blijft hij de ideale trainer voor Feyenoord, maar hij is aan zijn eigen rechtlijnigheid ten onder gegaan. Achteraf heeft Riemer van der Velde gelijk gekregen. Hij werkte jaren met Verbeek bij SC Heerenveen. Ondanks redelijk goede resultaten werd het contract van de coach niet verlengd, omdat hij zo eigenwijs was en totaal niet openstond voor andere denkbeelden. Daardoor ontstonden er intern voortdurend conflicten en irritaties.

In Rotterdam-Zuid werd pas duidelijk hoe extreem eigengereid Verbeek zich opstelde. Zodra de spelers de visie van de trainer niet oppikken en vervolgens negeren, is er geen basis meer voor samenwerking. Verbeek verklaarde zijn werkwijze heilig en weigerde ook maar één druppel water bij de wijn te doen. Die rechtlijnigheid betekende zijn ondergang. Een jonge groep is nog wel te vormen, maar de selectie telde negen dertigplussers die international waren of zijn en ervaring opdeden bij AZ, Ajax, PSV, VfL Wolfsburg, Glasgow Rangers, Arsenal, Barcelona, Deportivo La Coruña, Bayern München, Newcastle United, VfB Stuttgart en AC Milan. Zij hebben met de allerbeste trainers en coaches gewerkt en beschikken over veel meer ervaring in het topvoetbal dan Verbeek.

De eigenwijze trainer weigerde de onvrede van deze routiniers serieus te nemen, laat staan te luisteren, en continueerde zijn aanpak zonder concessies te doen. Als Verbeek de kennis had willen delen met zijn routiniers, dan was hij de gedroomde trainer voor Feyenoord geweest. Hij vertrok weliswaar met opgeheven hoofd als een held door de hoofdingang, maar kan niet ontkennen dat de door hem heilig verklaarde werkwijze niets heeft opgeleverd.

Zodra hij leert luisteren naar mensen in de organisatie die óók recht van spreken hebben, kan hij alsnog een topcoach worden. Verbeek denkt veel meer te weten van groepsprocessen en training dan wie ook, maar dat heeft Feyenoord geen punten gebracht. Hij mocht van de directie een spoor van vernieling trekken in het personeelsbestand. Of het nou om de clubarts of de koffiejuffrouw ging, Verbeek greep genadeloos in.

Toen duidelijk werd dat de chemie tussen de trainer en de spelers uitbleef en er geen uitzicht op betere tijden was, hadden de routiniers veel nadrukkelijker moeten aandringen op crisisberaad. Jansen, Bosz en Gudde zaten erbij en keken ernaar. Zodra de media erover berichtten, werd dat in De Kuip hautain afgedaan als onrechtvaardig en achterklap. Op het moment dat aanvoerder Giovanni van Bronckhorst ook nog met een hypocriete persverklaring kwam dat de kritische geluiden in de media niet klopten, werd de situatie helemáál verwarrend. De pers was echter beter op de hoogte van de werkelijke situatie in de club dan de beleidsbepalers en dat zegt eigenlijk alles.

De mensen die Feyenoord moesten terugbrengen aan de top lieten een chaos achter. De algemeen directeur die daarvoor verantwoordelijk is, lijkt me niet de aangewezen persoon om nu een nieuwe staf samen te stellen, al zal de gevreesde achterban nu niet meer massaal om Wim Jansen roepen.