Been: 'Feyenoord kan volgend seizoen iedereen verbazen'

Mario Been analyseert het moeilijkste jaar in zijn carrière als trainer. Over de wisselvalligheid van Feyenoord, het vertrek van Leo Beenhakker, de ruzie met Willem van Hanegem, luiheid, golfen, de toekomst en kritiek.

Terwijl Martin van Geel een paar kilometer verderop zijn eerste succesjes viert als technisch directeur van Feyenoord, zit zijn trainer in het Siciliaanse restaurant Luciano's achter een bord Penne Pommodore. Rotterdamser kan de locatie niet: de Coolsingel. Bij zijn aanstelling beloofde Been dat het daar sneller vol zou staan dan iedereen dacht, maar twee jaar later staat hij met Feyenoord tiende in de Eredivisie, na een van de meest bewogen seizoenen in de clubhistorie.

Als Martin van Geel zijn reputatie waarmaakt, bent u de eerste die straks sneuvelt.
'Zo ging dat bij de andere clubs waar hij als technisch directeur heeft gewerkt, hè? Maar ik geloof niet dat ik me zorgen moet maken. Het contact tussen ons is goed, we willen allebei hetzelfde.'

Vreest u de eindafrekening van dit seizoen?
'Nee, waarom?'

Omdat het een mislukt seizoen is geweest.
'Ik heb dat onlangs met mijn staf besproken. De vraag was: hebben we gefaald? Het antwoord is: nee. Falen vind ik te zwaar. Het gaat erom hoe mensen naar mij willen kijken, als supporter of realist? De supporter zal niet verder kijken dan de tiende plaats, maar de realist ziet spelers die zich hebben ontwikkeld. Als je Luc Castaignos vergelijkt met zijn eerste wedstrijd, zie je een wereld van verschil. Stefan de Vrij is beter geworden, net zoals Kelvin Leerdam, Georginio Wijnaldum is gaan scoren en ook Diego Biseswar is de laatste weken beslissend. Als je het zo beschouwt, hebben we grote stappen vooruit gezet. Ik hoop dat die constatering de doorslag geeft. Als je saneert en je moet ook presteren, heb je begrip nodig.'

Een realist ziet ook de harde cijfers: twaalf keer gewonnen, viertien keer verloren met een doelsaldo van 52 voor en 53 tegen.
'Die kan ik niet weerleggen. Alles heeft te maken met ervaring. Vorig seizoen hadden we met Jon Dahl Tomasson, Giovanni van Bronckhorst, Roy Makaay en Denny Landzaat, in elke linie routine. Nu hebben we met een veredeld jeugdteam gespeeld. Heeft z'n charme, maar de consequentie is wisselvalligheid.'

Tegelijkertijd heeft Feyenoord de vierde begroting van Nederland.
'Als jij in die begroting Tomasson, Fernandez en Vlaar meerekent, begrijp ik de vraag. De realiteit is dat we die jongens niet konden opstellen. Maar ik ben het met je eens dat Feyenoord qua begroting, historie, achterban en kwaliteit veel hoger moet eindigen, alleen: dat kon gewoon niet.'

U wijst op de jeugdigheid van uw ploeg, maar Ajax, dat nog meedoet om de titel, is niet veel ouder. Sterker nog: toen jullie tegenover elkaar stonden in de Arena, had Ajax een nog jongere ploeg.
'Kan best, maar uiteindelijk gaat het om kwaliteit. Als je onze voorhoede zag en je vergeleek die met die van hun. Daar liepen Luis Suarez, Mounir El Hamdaoui, Miralem Sulejmani: die hebben het allemaal al bewezen. Bij ons gaat het om talenten die het nog móeten bewijzen, maar die wel progressie hebben geboekt. De kloof met Ajax wordt op termijn kleiner, daar ben ik heilig van overtuigd.'

Hebt u nooit overwogen zelf de handdoek te gooien?
'Ik heb één moment van echte twijfel gehad, na die 10-0 bij PSV. Omdat dat zo'n pijn deed. Maar daarna ben ik blijven knokken met de mensen om me heen om te proberen er iets van te maken. Bijna is dat nog gelukt ook, maar uiteindelijk geeft de wisselvalligheid toch de doorslag. Thuis verliezen van De Graafschap, uit verliezen bij VVV in een wedstrijd die bepalend was voor wel of geen play-offs. Wij hebben voor dat duel niks anders gedaan dan voor de wedstrijd tegen PSV, maar toch kunnen we de absolute wil om te winnen niet lang genoeg opbrengen. Het enige waaraan we ons kunnen vasthouden, is de ontwikkeling van de spelers. Hopen dat ze zulke fouten volgend jaar niet meer maken.'

Volgens uw omgeving ging u beter om met tegenslag dan tijdens uw eerste jaar bij NEC, toen u uw positie in de kleedkamer ter discussie stelde.
'Ik kan het beter een plaats geven. Dan ik op basis van realisme. Zou ik twintig miljoen in dit elftal hebben geïnvesteerd, was ik waarschijnlijk wel opgestapt. Nu was ik er blijkbaar écht doodziek van, maar stelde ook nuchter vast dat we dit seizoen heel wat voor onze kiezen hebben gehad, zoals langdurig geblesseerden. Over Jon Dahl Tomasson, Dani Fernández en Sekou Cissé heb ik een jaar niet kunnen beschikken. Halverwege valt Leroy Fer drie maanden weg, Ron Vlaar is een tijd uit de roulatie geweest, Luigi Bruins is geopereerd. Tel daarbij op de onrust na de tegenvallende prestaties, het vertrek van Leo Beenhakker, het overlijden van Coen Moulijn, Fred Blankemeijer en de vader van Erwin Mulder, de 10-0 bij PSV, het gezeur met Willem van Hanegem en het was gewoon een moeilijk seizoen. In ieder geval het moeilijkste dat ik als trainer heb meegemaakt.'

Welke gebeurtenis greep u als trainer het meest aan?
'Uiteindelijk de 10-0. De impact van die nederlaag zullen we altijd blijven voelen. Een club zoals Feyenoord mag nóóit met zulke cijfers verliezen, maar ons is het overkomen. Wij dragen dit tot het einde der tijden bij ons.'

Onlangs hebt u een DVD van die wedstrijd nog eens teruggekeken. Zelfkastijding?
'Ik wilde toch nog eens zien wat daar fout ging. De conclusie is: alles. Je zag spelers uit hun positie lopen, bij 6-0 achter de aanval zoeken om een goal te maken. Onbegrijpelijk. Maar ik zag óók dat er de eerste 20 minuten niets aan de hand was, tot Fer geblesseerd uitviel en Leerdam een rode kaart kreeg. Daarna was het totale chaos. En we hadden ook pech. Hoe vaak wordt het nou 10-0? Ik zag Ajax dit seizoen bij Real Madrid spelen en met een beetje pech hadden zij daar ook met dubbele cijfers verloren.'

U bent nu twee jaar bezig bij Feyenoord, maar wat is nu de handtekening van de trainer Mario Been?
'Die heb je de tweede helft van het seizoen kunnen zien. Met Stefan de Vrij in het centrum, de terugkeer van Leroy Fer, Wijnaldum op 10, Ryo Miyaichi die altijd voor gevaar zorgt en Marcel Meeuwis die de balans bewaakt, hebben we een aantal goede wedstrijden gespeeld.'

Het is nogal mager.
'Omdat de pieken net zo hoog zijn als de dalen laag. Als je kijkt naar FC Twente-uit, ADO Den Haag-uit, FC Utrecht-uit, PSV-thuis, toen speelden wij het betere voetbal. Die wedstrijden geven het beeld van een elftal dat niet veel nodig heeft om aan te haken bij de subtop. Maar pak je De Graafschap-thuis en Roda JC en VVV-Venlo-uit, dan zie je een ploeg die labiel is.'

Hoe kan het desondanks dat Feyenoord liefst elf punten achter staat op een club zoals, met alle respect, Roda JC?
'Omdat zij constanter zijn geweest. Al die ploegen boven ons zijn meer volwassen en vaak ook fysiek sterker. Maar dat is voor even. Ik ben ervan overtuigd dat we ook die gaten zullen dichten, als we tenminste de selectie bij elkaar houden en kunnen versterken.'

Uw oordeel over de talenten van Feyenoord is nogal eens veranderd. Eerst had de club goud in handen, maar nadat jullie kansloos hadden verloren bij Ajax waren de talent volgens u niet zo goed als iedereen denkt. Waar ligt nu de waarheid?
'Zoals altijd in het midden. Onze talenten hebben veel voetballende kwaliteiten. Technisch is het allemaal in orde, maar qua mentaliteit en fysiek is er veel te winnen. Die gasten komen uit de jeugd, verloren nooit een wedstrijd en komen nu terecht in een andere wereld. Het verschil zit 'm in kleine dingen. Uit bij VVV-Venlo wil Kamohelo Mokotjo een situatie voetballend oplossen, maar hij lijdt balverlies, maakt geen overtreding en de bal ligt er bij ons in.'

Wat maakt Feyenoord tot zo'n moeilijke club voor trainers? Gertjan Verbeek sneuvelde in De Kuip, maar maakt van Heracles Almelo en AZ goed voetballende ploegen. Waar kan het daar wel en in Rotterdam niet?
'De buitenwereld stelt weleens dat trainer van Feyenoord niet te benijden zijn... Misschien hebben ze hier de afgelopen jaren de verkeerde spelers gehaald? Met druk en zo heeft het niks te maken. Natuurlijk is die hier groot - dat hoort - maar volgens mij is dit stadion juist een twaalfde man waarin een team zich kan optrekken. Ik weet ook zeker dat we niet veel nodig hebben om weer mee te doen. We moeten op zoek naar een scorende spits. Met de terugkeer van de geblesseerden gaat Feyenoord een beter jaar tegemoet dan dit seizoen. Wij kunnen het ons niet permitteren nog zo'n seizoen te draaien. Daarom moet elke speler vanaf nu een voltreffer zijn.'

Daarmee uit u expliciet kritiek op het aankoopbeleid van Leo Beenhakker, die als technisch directeur met Aleksander Ignjatovic, Ruben Schaken, Adil Auassar, Fedor Smolov en Michael Lumb niet de beste spelers naar De Kuip haalde. Recenter is het voorbeeld van Sören Larsen die niet door Beenhakker is gehaald, maar eveneens geen moment kon imponeren.
'Ik verwijt Leo niks. Hij moest winkelen met een lege portemonnee. Bovendien heeft hij geen spelers gehaald waar ik niet achter stond. Maar het klopt dat te weinig van de gehaalde spelers een meerwaarde is gebleken. We hebben ervan geleerd en de les is dat het gewoon heel lastig is spelers te halen als je geen geld hebt. Daarom krijgt Van Geel gelijk als hij stelt dat we eerst moeten kijken wat we hebben, voordat we ons gericht gaan versterken. Met Guyon Fernandez, Miquel Nelom en Jordy Clasie weten we wie we in huis halen.'

Ook de trainer kan zich niet nog zo'n seizoen permitteren. Iedere andere trainer was allang weggestuurd.
'Mee eens. Als coach heb ik een paar geweldige seizoenen gehad. Kampioen worden met Excelsior, Europees voetbal gehaald met NEC, vierde geworden en de bekerfinale bereikt met Feyenoord en dan opeens zit het tegen. Ik besef dat zoiets niet goed is voor mijn reputatie, maar gelukkig zijn mensen boven hoe er wordt gewerkt en dat een andere trainer voor de groep niet zomaar de problemen oplost. Ik ben van mening dat ontslag onterecht was geweest.'

U voelt zich voldoende gesteund door de directie en raad van commissarissen?
'Ja, geen probleem.'

Toen u in de clinch lag met Willem van Hanegem hield de directie zich afzijdig en moest u het alleen opknappen, maar toen ze onlangs werden beticht zichzelf beloond te hebben met toelages op het salaris, stonden de beleidsbepalers op hun achterste benen. Had u niet wat meer steun verwacht?
'De situatie met Willem had inderdaad sneller gesmoord kunnen worden als de club had gezegd dat er voor hem geen plaats was. Met de directie heb ik verder een prima relatie.'

Terug naar uw reputatie. Toen u kwam, vierde Rotterdam feest, twee jaar later filosoferen supporters op internet al over een opvolger. Is dat wennen voor een trainer die eigenlijk altijd de wind mee heeft gehad?
'Ik begrijp het wel. Supporters willen een winnend elftal zien. Zij hebben geen boodschap aan financiële problemen. Je moet ook met dit Feyenoord winnen. Ik neem het ze niet kwalijk, maar als ze zich verdiepen in de materie zullen ze moeten concluderen dat het zo simpel niet is.'

U kreeg sms'jes met dreigende taal.
'Zo erg is het niet. Mijn nummer was bij wat mensen terechtgekomen en die vonden het nodig wat rare berichten te sturen. Ik heb dat bij de beveiliging van het stadion gemeld en daarmee was de kous af. Ik vond het niet bedreigend of zo, wel heel jammer. Zelfs toen het echt slecht ging, heb ik me nooit bedreigd gevoeld.'

In de zomer van 2012 loopt uw contract af. Gaat u straks beginnen aan uw laatste jaar als hoofdtrainer van Feyenoord?
'Als het aan mij ligt niet. De club is bezig aan een vijfjarenplan en het is mijn ambitie daar nog een paar jaar onderdeel van te blijven.'

Feyenoord is uw grote liefde, zegt u altijd, maar het gevaar is dat de club waar u zo veel van houdt, u uiteindelijk toch aan de kant zet.
'Dan nog zal het mijn liefde voor de club niet aantasten. Stel dat ze me hadden ontslagen dit seizoen, dan was ik gewoon tot mijn dood Feyenoorder gebleven.'

Beenhakker is ook een Feyenoorder.
'En die blijft Feyenoorder. Hij heeft alleen antipathie tegen de mensen die het beleid bepalen, maar niet tegen de club. Nooit niet.'

Bent u lui?
'Iemand heeft dat intern een keer geroepen, het lekte uit en ging een eigen leven leiden. Wie mij kent, weet dat ik absoluut niet lui ben. Ik train liever 1x per dag scherp, dan twee keer half. Heb ik meer gevoel bij, dan bij twee keer een uurtje buiten staan. Daarnaast werken veel spelers na de training een individueel programma af in het krachthonk. Wij zijn dag en nacht bezig met het ontwikkelen van het elftal en de spelers. Als mensen je dan lui noemen, doet mij dat echt pijn. In mijn vrije tijd mag ik toch dingen doen die ik leuk vind? En ik hou van golfen.'

U krijgt daar een miljoen per jaar voor.
'Ook zoiets, klopt niet. Maar in de voetbalwereld mogen mensen tegenwoordig van alles over je roepen. Of het waar is, maakt niet uit.'

Als trainer van Feyenoord bent u publiek bezit.
'Heb ik aan moeten wennen. Tot een paar jaar terug kon ik niet goed tegen kritiek. Als mensen iets negatiefs over me riepen, raakte me dat echt. Nu denk ik: laat maar. Samen met Hugo Borst ben ik ambassadeur van Overschie geweest. Ik heb Hugo hoog zitten, maar als hij dan in een gesponsord programma op internet mij ervan beticht dat ik te veel schnabbel, raakt me dat. Als ik er dingen naast doe, is dat omdat ik het leuk vind om te doen én omdat ik de club vertegenwoordig.'

Heeft het er ook niet mee te maken dat u pas sinds drie jaar veel geld verdient?
'Ik heb vrijwel niets overgehouden aan mijn voetbalcarrière. Toen ik was gestopt, moest ik bij Excelsior vier elftallen trainen om een acceptabel salaris bij elkaar te schrapen. Later kreeg ik het als assistent bij Feyenoord beter en als hoofdcoach van NEC nóg beter. Geld is voor mij echt niet zaligmakend, alleen heb je 't wel nodig.'

U golft wel veel.
'Ook zoiets. Weet jij hoeveel dan? Ik ga weleens golfen, ja, omdat het me ontspant. Jij weet ook wat we te verwerken hebben gekregen. Als ik op de baan sta, is mijn hoofd leeg.'

Kan een trainer van Feyenoord wel bouwen aan een ploeg?
'Natuurlijk kan dat. Stefan de Vrij heeft bijgetekend en het is te hopen dat Leroy Fer, Ron Vlaar en Georginio Wijnaldum dat ook doen. Maar die jongens hebben hun ambities. Feyenoord moet ervoor zorgen dat we ze de mogelijkheid bieden deze ambities te verwezenlijken. Dat had gekund door ons te plaatsen voor de play-offs. Elke voetballer wil Europees voetbal spelen.'

Dan hadden jullie van VVV moeten winnen.
'Ja, die jongens en wij als staf moeten ook in de spiegel kijken. Ik vind dat wij van VVV, maar ook De Graafschap-thuis altijd moeten winnen. Dat is óók de verantwoordelijkheid van de spelers en de technische staf zelf.'

Vond u het een leuk jaar?
'Ik heb leukere beleefd, maar leerzaam was het wel. Als je zo veel meemaakt zoals wij, kost dat bergen energie. Een club in crisis, wedstrijden verliezen, onder druk staan. Niet fijn om mee te maken, maar dat overkomt iedere trainer. Ik ben er niet slechter van geworden, wel ontzettend moe. Voor het eerst snak ik echt naar vakantie.'

Wat is, tot slot, de conclusie van dit seizoen?
'Dat Feyenoord nog steeds heel weinig nodig heeft. Drie gerichte aankopen, die wel geld kosten, de terugkeer van Dani Fernández, Sekou Cissé en wellicht Jon Dahl Tomasson én een beetje geluk dat iedereen blessurevrij blijft en er staat volgend seizoen een Feyenoord dat iedereen zal verbazen.'

Met Mario Been als trainer?
'Honderd procent.'

[poll=48]